March 8th, 1914. It was Param Pujya Bapuji’s 9th birthday. That Sunday, something historic happened on the other side of the world. Several women marched along the streets in London to draw attention to women’s right to vote. Their choice of day, born out of convenience, has since turned into a day for the world to celebrate the social, economic, cultural and political achievements of women - International Women’s Day.

This month, we thought it would be fitting to look at the importance of equality between the genders, and in particular, how we can reduce the everyday discrimination against women.

So we went digging for the motivation that drove the awe-inspiring Bapuji to channel the deep maitri he felt towards all souls into the empowerment and education of women. Brahmanisht Minalben gave us a sneak peek into Bapuji’s mind...

“An educated woman influences and motivates two families; the one she was born to and the one she marries into. She can inspire her siblings and children. Empowered by a broadened mind, she can persuade the elders to rise above outdated traditions by using gentle, but sure reasoning. Slowly but certainly, she can help society evolve.”

Bapuji understood the invaluable role women play in moulding the fabric of our society. Women have long fulfilled the role of the gardeners of our society; carefully nurturing everyone around them. They are often considered to be the epitome of selflessness, love, connection, and empathy. In the spiritual world, women are celebrated for their bhakti, their wholehearted devotion and surrender.

But do we as a global community value and cherish them as they truly deserve? The harsh reality is that girls and women are disadvantaged at every stage of their lives in every part of the world; often under threat of being torn from the hallowed shelter of a mother’s womb, fighting for nutrition, education, opportunities at work, quality of life in a marriage and beyond.

So how can we change this? Let’s take a look at the different stages of a woman’s life, and consider how we can change our attitudes and actions towards women at each stage.

  1. Birth

  2. Childhood

  3. Education

  4. Family and working life

1. Birth - valuing daughters as much as sons

Today, more than 117 million women across Asia are “missing”. This figure refers to the women that were conceived but never born or died as infants because they were neglected.

Communities around the world have long had a preference for sons over daughters, owing to misguided beliefs that sons can fulfill certain responsibilities that daughters cannot - supporting them financially, caring for them when they get old, performing the last rites when they die, and carrying on the family name. Dowry practices can also make daughters into financial burdens. As a society we must question all these socially constructed ideas that lead to prejudice. After all, no daughter that loves her parents will shy away from helping in every way possible.

While we may bear no direct responsibility in horrors such as female foeticide, female infanticide, sexual violence, and bride trafficking, by valuing daughters less than sons we collectively perpetuate the inferior status of women, an oppressive ideology that leads to the more extreme manifestations.

Amir Khan appears in this heart-touching 1min video promoting appreciation for daughters.

2. Childhood - nurturing self-confidence in girls

Social conditioning starts at a young age. This is the social process of training individuals in a society to respond in a manner generally approved by the society in general.

There is a lot of pressure on girls to appear and behave in certain ways. Girls are much more likely than boys to be praised for their appearance and clothes, or for being quiet and polite, so naturally girls start to subconsciously associate their self worth with these superficial factors.

A recent study of children in the U.S. showed that already by age 6, girls are less likely to believe that women are intelligent and less likely to participate in games for “really, really smart children.” Another study shows how girls are much unhappier than boys at school because of anxiety related to body image issues and social media activity.

Boys and men are also influenced by this social conditioning  - often, without even realising, they develop an attitude of superiority and a tendency to not really listen when girls and women speak; those that do speak up are often labelled “bossy” or “aggressive”. Over time many women learn to avoid expressing their thoughts for fear of losing approval.

This short video called “Inspire her mind” shows how we tend to subtly steer girls away from their natural curiosity and using their intelligence.

3. Education - equal support to learn and grow  

One child, one teacher, one book, one pen can change the world.”

- Malala Yousafzai

In India 62% of the out-of-school children in 2008 were girls. Beyond primary school many girls are forced to drop out of school to help with work at home, to be married off, or because they start menstruating and the schools lack appropriate sanitation facilities.

Often in rural areas where schools are far away, parents choose to pull their girls from school because boys harass them as they walk to school. In fact, this is exactly the reason P. P. Bapuji founded the L M Vora Girls High School in Sayla, to help girls from Sayla overcome this obstacle to their education.

The girls of LMV Girls High School and College running a blood donation camp last month.

Those girls who do get the opportunity to go to school, from a young age lack the encouragement to pursue “masculine” careers or fields that supposedly require more brainpower - Science, Technology, Engineering, and Maths (STEM).

Similarly, boys are often discouraged from pursuing “feminine” career paths like arts and literature. This limits the children in exploring and understanding their true passions and talents. What would we have lost if Rosalind Franklin (one of the scientists who discovered DNA) had been discouraged from pursuing science, or if Rabindranath Tagore had been discouraged from writing poetry?

4. Family and working life - appreciating everyone’s roles

In almost all parts of society, we find that women frequently fulfill the responsibility of raising children and taking care of the family. Many women happily choose to play this role, but unfortunately the tireless efforts of a “stay-at-home mom” are rarely acknowledged as “work”. Their contributions don’t add value to the national GDP so the needs of the unpaid mums rarely feature in dinner table conversations or parliamentary debates.

This video brilliantly captures the “work” done by a homemaker during her 24-hour “job”.

There are also women that have ambitions and dreams outside of homemaking. Women are capable of earning well and making significant contributions to wider society. Women have been shown to promote inclusivity, communication, participation, and creativity at workplaces. It has even been found that having female board members leads to more sustainable company growth.

However compared to men who are are usually celebrated for working hard, even sacrificing time spent at home to achieve other goals, a woman attempting the same can often be described unkindly as “over ambitious” or “career-driven”. In addition, working women are seen as less desirable investments by companies since they have to manage their work and families. Consequently women are paid less. On average there is a 20% salary-gap between women and men doing the same job.

At the same time, there are many men that would value having more time with their family, or to devote to humanitarian, community or spiritual efforts, but do not have that opportunity since they are expected to focus primarily on being a breadwinner.

“I’ve seen my father’s role as a parent being valued less by society despite my needing his presence as a child as much as my mother’s.I’ve seen young men suffering from mental illness unable to ask for help for fear it would make them look less “macho”. I’ve seen men made fragile and insecure by a distorted sense of what constitutes male success. Men don’t have the benefits of equality either.”

-Emma Watson, UN Women Goodwill Ambassador, at the launch of HeForShe

This is the full video of Emma Watson's inspiring speech:

Every family’s situation is different, but in order to be happy and grow both husbands and wives need to find the balance of roles and responsibilities that suits them, which requires an open mind and mutual respect.

Why should we care?

“If all living beings are seen as equivalent to our self…. Only then is one worthy of living in this world, and not otherwise.”
— Shrimad Rajchandra Vachanamrut Letter 301

As spiritual seekers we are learning to view all human beings as equally divine souls in temporary physical bodies, some male and others female. Through following the instructions of our Guru it is our responsibility to cultivate an “equanimous perception” within us. This requires letting go of the ego that drives us to crave power and superiority over others, and instead cultivate the humility and self-discipline required to respect everyone, to appreciate everyone, and support everyone in fulfilling the potential of their human life.

Click here to ACT NOW

Click here to read in Gujarati (ગુજરાતીમાં લખાણ)

Let's move to ACTION


Make the world a better place for baby girls.

  • Celebrate the birth of a boy or a girl equally!

  • If you can afford it, consider adopting a girl child that is not wanted by the family she is born into.


Be open-minded and dismiss gender stereotypes.

  • Be open-minded about the potential of both men and women - with practice, both women and men are equally capable of accomplishing almost anything (with the sole exception of giving birth).


  • Challenge stereotypes when you hear or say them.

“Boys don’t wear pink.”        “Girls don’t like sports.”

“Don’t be emotional. What are you? A girl?”    “Wow! You are strong like a boy.”

These are all statements that place illogical gendered limitations on how human beings can and cannot feel, think, and act. 


Support access to education for every child.

  • Fund a girl to receive an education in Sayla at LMV Girls School & College.

  • Encourage and financially support girls that can’t afford to go to school (perhaps the daughters of those who work in lower-paid positions in your home or office).

  • Encourage your local schools to provide financial scholarships for talented students (boys and girls) who can’t afford to study further.



Appreciate the role of both men and women in fulfilling the needs of the family.

  • If a woman in your family wants to work and contribute to wider society, be open-minded and respectful of her ambitions.

  • Encourage men to spend more time outside work - be home, help with the kids and chores, take more vacations, and focus on their own spiritual efforts.

  • Give space to newly married couples to think and explore for themselves how best to share roles and responsibilities in their lives.

  • If you run an organisation, or have influence in its policies, try to hire and pay women equally as men, and encourage women to take leadership positions.

  • Don’t judge women negatively for prioritising a career, it is upto them and their families how they have decided to share roles and responsibilities.



Understanding gender inequality is especially important for parents since they hold the immense power to shape the minds of their children.


Raise your children in an open environment respecting both genders.

  • Raise your sons and daughters to be capable of performing all kinds of tasks. Teach your sons to cook, and clean. Teach your daughters to repair things and manage finances. It is useful for each one of us to have skills that make us more independent.

  • Consider gender stereotypes when selecting books, toys and clothes and reinforce respectful views on gender. Don't let your child grow up to be one who makes fun of another boy because his favourite color is pink. Let girls play with trucks.

  • If you have a boy or girl in school, make sure you talk to them both about what they are learning and what they find interesting. Do not bias them by talking to girls only about music, art and fashion, and boys only about business, technology and science.

  • Encourage young girls to dream. Inspire them with the life stories of strong women achievers from different fields, either people you know or great historical personalities.

  • Be wary of putting pressure on boys to achieve “success” through masculine careers that they may not enjoy, potentially leading to stress and depression.

Lead by example.

  • As a man do not speak down to your wife or own mother because you are teaching your children that this is acceptable, and they will do the same.

  • Appreciate women for their minds, not just for their appearances. Show your respect for a girl’s or woman’s thoughts by making an extra effort to listen when she speaks.

  • Encourage girls to celebrate diversity and love their bodies. Teach them to love themselves for who they are, rather than how they look.

  • Avoid criticising your own body in front of children.

  • Teach young boys to understand and express their emotions. They don’t have to bottle up their feelings, put on strong faces and face their battles alone.

  • If you are a father, be a role-model and express your love. Let us raise a generation whose children do not say “I know my father loves me. He just doesn’t say it.”

  • Cultivate children’s emotional intelligence by appealing to empathy. When encountered by an unfair gender issue, ask them, “How would you feel if this happened to you/mom/dad/our family?”


For the kids:


For residents of the U.S., the U.K. and Canada, A Mighty Girl, is a great resource to give empowering messages to girls. It is the “world's largest collection of books, toys and movies for smart, confident, and courageous girls”. Their Facebook page regularly posts stories of inspiring achievers who happen to be women.


Achieving gender equality is not a shift that will happen overnight. It may take one generation, perhaps even more. But it must start right now, with ourselves, by becoming self-aware and catching ourselves when we are thinking, speaking and acting with disrespect, reinforcing oppressive gender stereotypes and insecurities. Even though it appears to be a battle between men and women, in reality everyone loses out if there is a lack of respect and harmony. Let us resolve to put an end to harmful discrimination, no matter how small it seems. Because one small voice has the power to change the world.


 પુરુષ અને સ્ત્રી, આમ નોખા તોય સરખા

૮ માર્ચ ૧૯૧૪ ના રોજ પરમ પૂજ્ય બાપુજીનો ૯ મો જન્મદિવસ હતો. તે રવિવારે, દુનિયાના બીજા એક ખૂણે એક ઐતિહાસિક ઘટના બની. લંડન શહેરમાં ઘણી સ્ત્રીઓ સડક પર ઉતરી આવી અને સ્ત્રીઓને મતદાન દેવાના અધિકારની માંગ કરતી કૂચ કરી. આ દિવસ આગળ જતા, દુનિયા માટે “ આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ ” તરીકે ઓળખાય છે અને ઉજવાય છે, તેને સ્ત્રીઓની સામાજિક, આર્થિક, સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય સ્તરે સફળતા પ્રાપ્તિનો દિવસ ગણાવાયો

પરમ પૂજ્ય બાપુજી જે મૈત્રિના અગાધ સ્ત્રોત રૂપે આપણા સહુ માટે પ્રેરણાદાયી છે, તેઓ બધાજ આત્માના ઉત્થાન માટે અને સ્ત્રીઓના ભણતર અને સશક્તિકરણ માટે શું વિચારતા તેની ઝલક બ્રહ્મનિષ્ટ મિનળબેન આપે છે:


“એક શિક્ષિત મહિલા બે કુટુંબોને માટે પ્રેરણારૂપ હોય છે. એક તેનું પિયર અને બીજું તેનું સાસરું. સ્ત્રી તેના ભાઈ-બહેન અને બાળકોને પણ ભણવા માટે પ્રેરણા આપે છે. ભણતરના કારણે બહોળી માનસિકતા ધરાવતી સ્ત્રી, તેના વડીલોને સમજાવીને જુનવાણી અને રૂઢિચૂસ્ત રિવાજોમાંથી બહાર લાવી શકે છે.ધીમે ધીમે પણ ચોક્કસપણે ભણેલી સ્ત્રી સમાજમાં બદલાવ લાવી શકે છે.”

- પરમ પૂજ્ય બાપુજી


આજે પુરા એશિયા ખંડમાં ૧૧ કરોડ 70 લાખ સ્ત્રીઓ ‘ગુમ’  છે. આ સ્ત્રીઓ ગર્ભપાત, કુપોષણ કે ઉપેક્ષાને કારણે બાળપણમાં જ મૃત્યુ પામી છે.

દુનિયામાં અમુક લોક સમુદાય, સૈકાઓથી પુત્રી કરતા પુત્રને વધારે પસંદ કરે છે. તેના ઘણાં ગેરસમજણભર્યા કારણો છે. જેમકે, એવી માન્યતા છે કે આર્થિક જવાબદારી પુત્રી કરતા પુત્ર વધારે સારી રીતે પૂરી કરે છે. ઘડપણમાં પુત્ર જ સારી રીતે સંભાળ રાખી શકે છે. અંતિમ સંસ્કાર પુત્ર દ્વારા જ થવા જોઈએ કે પછી વંશનું નામ આગળ વધારવા માટે પુત્ર જ જોઈએ વગેરે. અમુક સમુદાયમાં દહેજ પ્રથાનું દૂષણ એટલું બધું હોય છે કે ત્યાં પુત્રીને આર્થિક બોજારૂપ માનવામાં આવે છે.

આપણને એમ લાગે છે કે કન્યા ભૃણ-હત્યા, કન્યા બાળ-હત્યા, જાતીય હિંસા અને કન્યા વ્યાપાર જેવા ઘૃણાસ્પદ કાર્યોમાં આપણી કોઈ ભૂમિકા નથી પણ કન્યાઓ અને સ્ત્રીઓને નીચલી કક્ષાનું જીવન આપવામાં અજાણતા આપણો ફાળો નોંધાય છે. આ બધા લાક્ષણિક કારણોને લીધે ધરતી પરની અર્ધી માનવ-જાતિ પરાધીન પણે પોતાનું જીવન જીવી રહી છે.

શિક્ષા દ્વારા સ્ત્રી સશક્તિકરણમાં  રહેલા પડકારો

એક બાળક, એક શિક્ષક, એક પુસ્તક અને એક કલમ આ દુનિયામાં બદલાવ લાવી શકે છે.

– મલાલા યુફઝા

વર્ષ ૨૦૦૮ માં ભણતર અધૂરું છોડવા વાળા બાળકોમાં ૬૨ ટકા કન્યાઓ હતી. છોકરીઓને ઘરકામમાં મદદ કરવા માટે, પરણાવી દેવા માટે કે પછી માસિકના સમય દરમ્યાન સ્કૂલમાં જરૂરી સુવિધાઓ ન મળવાને કારણે ભણતર અધૂરું છોડવું પડે છે.

ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જ્યાં શાળાઓ ઘણા દૂરના વિસ્તારમાં હોય છે, જ્યાં છોકરીઓને લાંબે ચાલીને જવું પડતું હોય છે ત્યારે માં-બાપ પુરુષોની કનડગતથી બચાવવા, છોકરીઓને ભણતર અધુરેથી છોડાવી દે છે.

ખરેખર આ જ કારણસર બાપુજીએ સાયલા ગામમાં કન્યાશાળાની સ્થાપના કરી હતી, જેથી છોકરીઓને આગળ ભણવામાં પડતી આ અડચણથી મુક્તિ આપે.

સમાજ આ દુષણને કેવી રીતે કાઢી શકશે ?        

“જગત આત્મારૂપ માનવામાં આવે... તો જ આ સંસારમાં રહેવું યોગ્ય છે. બીજી રીતે નહીં.”

                                                              - શ્રીમદ રાજચંદ્ર, વચનામૃત પત્રાંક ૩૦૧

અમલમાં મુકો - સમાન હક્ક આપવાના મૈત્રી ભર્યા પ્રયાસ:

  • આપણી માનસિકતામાંથી સ્ત્રી – પુરુષનાં લિંગભેદ દૂર કરીએ. સમાજનાં હિત માટે જરૂરી છે કે સ્ત્રી – પુરૂષનાં કાર્યની ચોક્કસ ભૂમિકામાં ભેદ ન પાડવા. સ્ત્રી અને પુરૂષ બંને બધી જ રીતનાં કાર્યો સમાન રીતે પૂર્ણ કરી શકે છે (સિવાય કે બાળકને જન્મ આપવો). સ્ત્રીઓ પણ શારીરિક રીતે મુશ્કેલ કાર્ય કરવામાં સમર્થ છે તે જ રીતે પુરુષો પણ રસોઈકળામાં નિપુણ હોય છે. બધા જ કાર્યના અભ્યાસથી નિપૂણતા આવે છે.


  • બીબાંઢાળ પ્રથાઓને પડકાર આપીએ; જેમ કે

  1. છોકરાને ગુલાબી કપડાં ન પહેરાય   

  2. છોકરી તરીકે બધી જ રમત ન રમાય.

  3. લાગણીશીલ ન બનશું, તું છોકરી છે?

  4. તું તો છોકરા જેવી મજબૂત છે.

તમે ઉપર મુજબના વાક્યો સાંભળતા હશો કે કદાચ બોલતાં પણ હશો. આ બધા વાક્યો અતાર્કિક રીતે માણસની વિચારશૈલી તથા કાર્ય શક્તિને માનસિક રીતે સંકુચિત કરે છે. આ નકારાત્મક વિચારોને ઓળખીને દૂર કરો.


  • સ્ત્રીઓને આજીવિકા માટે કામ કરવા માટે પ્રોત્સાહન આપો. જેનાથી ઘરમાં વધારાની આવક આવશે જે ‘પિતા’ અથવા ‘પતિ’ પરથી એટલો બોજો ઓછો કરશે. તેના કારણે પુરૂષ પોતાના કુટુંબ સાથે વધારે સમય ગાળી શકશે, તેમની સાથે ગાઢ સંબંધ કેળવી શકશે અને તેમના આધ્યાત્મિક વિકાસમાં વધુ આપી શકશે.


તમે તમારા બાળકો માટે લિંગ- ભેદની પ્રથા કઈ રીતે તોડી શકો ?


  • તટસ્થતાથી સંબોધન કરવું. આપણી માનસિકતા છે કે, સામાન્ય રીતે વાતચીતમાં  ‘તે’ નો વપરાશ વધારે કરીએ છીએ. એમ કહેવાય છે કે, “પુરુષ સામાજિક પ્રાણી છે. તે બીજાનાં સહવાસમાં વધારે ખીલે છે”. તેની જગ્યાએ બોલીએ કે માણસ/માનવ સામાજિક પ્રાણી છે અને તેઓ બીજાનાં સહવાસમાં વધારે ખીલે છે.


  • બાળ ઉછેરમાં પિતાના કાર્યને પણ મહત્વ આપો. એક અભ્યાસ પ્રમાણે બાળકનાં સામાજિક અને ભાવનાત્મક વિકાસમાં બંને માતા – પિતાની  ભાગીદારી ખૂબ જ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.


  • એમને પ્રોત્સાહન આપો કે આ વિવિધતા ઉજવે અને પોતાનાં શરીરને પ્રેમ કરે અને ખાસ તો પોતાનાં શરીરની ટીકા, ખાસ કરીને બાળકોનો સામે, કરવાથી તો ખૂબ જ દૂર રહે. પોતે કેવા દેખાય છે એનાં કરતાં એમને પોતાની જાત સાથે પ્રેમ કરતાં શીખવાડો. આ રીતે તેઓ પોતાનું સ્વઆંકલન પોતાનાં શરીર સાથે નહીં કરે અને સમજશે કે માનવશરીર ઘણી જાતનાં આકાર, પ્રકાર, અને માપનાં હોય છે.


  • તમારાં બાળકનો ઉછેર એવી રીતે કરવો કે એ બીજા છોકરાંની મજાક એ માટે ના ઉડાવે કે એને ગુલાબી રંગ ગમે છે. ડિઝનીનાં રાજકુમારીઓનાં ચલચિત્ર જોવાનું ગમે છે, એને છોકરીઓ જેને ગાડીઓ કે છોકરાઓ જેવી રમત ગમતી હોય તો, અને એમને ખૂબ-ખૂબ પુસ્તકો આપો. તેમનાં મનની અને વિચારવાની ક્ષિતીજ ને ખૂબ ખૂબ વિસ્તારો.


  • નાની બાલિકાઓને એમનાં સ્વપનાં જોવા આપો, એમને પ્રોત્સાહિત કરો એમનાં સ્વપનાં પુરા કરવામાં અને એમને પુરતો સહારો આપો.


  • નાની બાલિકાઓને શીખવાડો કે એમનો અવાજ અને વિચારો કેવા જરૂરી છે. નાની ઉંમરે સફળ થનારી બીજી બાલિકાઓની જીવનકથા એમને સંભળાવો અને પ્રોત્સાહિત કરો. એમને માનતાં શીખવાડો કે તેઓ માત્ર સુંદર ચહેરાઓ જ નથી. ‘બુધ્ધિમાન’ , ‘સર્જનાત્મક’ , ‘વિચારશીલ’ , અને ‘પ્રતિભાશાળી’ – આવા શબ્દોનો ઉપયોગ વારંવાર એમની સામે કરો, ‘સુંદર’ ‘મીઠાશભરી’ અને ‘સોહામણી’ એના કરતાં તો વધારે જ.


  • બીજા માટે વિચારવા, લાગણી સભર અને તેજસ્વી એવી રીતે એનો ઉછેર કરો જેનું સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ હોય. નાના બાળકોને પોતાને સ્વતંત્રતાથી વ્યક્ત કરવાનું શીખવાડો. એમને પોતાની લાગણીઓને બંધ કરવાની જરૂર નથી, અને ગંભીર ચહેરો પણ ઓઢવાની જરૂર નથી.


  • એક એવી પેઢીનો ઉછેર કરીએ જે એમ ના કહે કે ”મારા પિતા મને પ્રેમ કરે છે, માત્ર એ કહી શકતા નથી”. આ લાગણીની દિવાલ તોડીને એક દાખલો બેસાડો.


  • અયોગ્ય લિંગ બાબતોમાં એમને પુછો કે “જો આવું જ એમની સાથે, એમનાં મા-બાપ સાથે કે કુંટુંબ સાથે થાય તો કેવું લાગશે?”


  • સામાન્ય કાર્ય જે મહિલાઓએ અને પુરુષોએ ઘરમાં કરવાનું હોય તેની યાદી બનાવો. અને પછી  “મહિલા” અને “પુરૂષ” છેકી નાખો. તમારા પુત્ર અને પુત્રીનો ઉછેર એવી રીતે કરો કે બધાં જ કામ કરી શકે. તમારા પુત્રને રાંધતા અને સફાઈ કરતાં શીખવાડો. તમારી પુત્રીને વસ્તુઓની મરમ્મત કરતાં અને રસ્તા પરથી બરફ સાફ કરતાં શીખવાડો અને હિસાબ કિતાબ રાખતાં શીખવાડો. આ બહુ મહત્વનું છે કે આપણે બધા આત્મનિર્ભર બનીએ અને બીજાઓ પર નિર્ભર થવાનું ઓછું કરીએ.